चिरोटे - Chirote

नाव – चिरोटे - Cirote 

प्रकार:	फराळाचा पदार्थ	गार	किती जणांसाठी: 8	प्रक्रिया: भिजवणे, फेटणे, लाटणे, तळणे
पौष्टिकता:	पिष्टमय पदार्थ	स्निग्ध पदार्थ
वेळ:	पूर्वतयारीचा:	50 मि	वाढण्याचा:	1 मि
	पाककृतीचा:	30	खाण्याचा:	5 मि

नाव:	चिरोटे
प्रस्तावना:	हा संपूर्ण मराठी पदार्थ सध्या मागे पडलेला दिसतो. कारण तो करायला लागणारा वेळ आणि कौशल्य. एवढं करूनही तो भरपूर खाता येत नाही आणि कसा खायचा हे न कळणार्‍यांना खाण्याचं समाधानही मिळत नाही.  करणार्‍यालाही मग वाटतं की आपले कष्ट, वेळ आणि कौशल्य वाया गेलं. (असंही आयतं खाणार्‍यांना करणार्‍या, विशेषतः बायकोचं, कौतुक नसतंच.) असो.  चिरोटे हल्ली विकतही मिळतात (दोन प्रकारांत - रिफाईंड तेलात किंवा शुद्ध देसी घीमें बनाये हुवा). पण ते काही खरं नव्हे. विकतचं शुद्ध देसी घी आणि घरचं साजुक तूप या तर संपूर्ण वेगळ्या गोष्टी आहेत.  तर हा एक अत्यंत नाजुक-साजुक, कौतुकानं, कौतुक करत, नजाकतीनं, सावकाश आस्वाद घेत खायचा पदार्थ आहे.
इच्छा:	तर आता आपण (धाडस करून) चिरोटे बनवूया.
पूर्वतयारी:	त्यासाठी आपल्याला पाव किलो मैदा, साजुक तूप, 2 मोठे चमचे कॉर्न फ्लोअर, तेल, चवीपुरेसे मीठ आणि 8-10 चमचे पिठीसाखर लागेल.
तयारी:	मैद्यात 4 चमचे तेल आणि चवीपुरते मीठ घालून तो घट्ट भिजवून घेऊया आणि तो गोळा 15 मिनिटं झाकून ठेवूया. तेवढ्या वेळात 8-10 चमचे साजुक तुपात कॉर्न फ्लोअर घालून, मिसळून, खूप फेटून घेऊया.
पाककृती:	मैद्याच्या पिठाची एक पोळी लाटून घेऊया. तिच्यावर तूप-कॉर्न फ्लोअर मिश्रण लावून आणि त्यावर सुका मैदा भुरभुरून ती बाजूला ठेवूया. दुसरी पोळी लाटून ती पहिलीवर ठेवून तिच्यावर तूप-कॉर्न फ्लोअर मिश्रण लावूया आणि मैदा भुरभुरूया. तिच्यावर तिसरी पोळी ठेवून, तूप-कॉर्न फ्लोअर मिश्रण लावून मैदा भुरभुरूया.  एकावर एक ठेवलेल्या या 3 पोळ्यांचा रोल बनवूया. सर्व पिठाचे असे रोल बनवल्यावर त्यांचे सुरीनं काळजीपूर्वक कापून अर्धा इंच जाडीचे काप करूया.  एक काप उभा दाबून, सुक्या मैद्याचा वापर करून त्याची जाडसर पुरी लाटून घेऊया. अशा सर्व कापांच्या पुर्‍या लाटून घेऊया.  काही काप उभे दाबण्याऐवजी आडवे पाडून त्यांच्याही पुर्‍या करून घेऊया.  कढईत भरपूर तेल घेऊन त्यात या पुर्‍या मंद आंचेवर सावकाश आणि काळजीपूर्वक तळून घेऊया.  तेल निथळून अलगद काढून बटरपेपर किंवा टिश्यू पेपरवर काढून घेऊया. निवल्यावर प्लेटमधे काढून त्यांवर पिठीसाखर भुरभुरूया.  आता खायला तयार. पाव किलो मैद्याचे साधारण 25 चिरोटे होतात, म्हणजे 8 जणांना प्रत्येकी 3.
कौशल्य:	पाककृतीतला आधीचा सगळा भाग चेंगट व वेळखाऊ असला तरी त्यात कौशल्य फारसे नाही. चिकाटी मात्र फार लागते.  दोन पोळ्यांच्या मधे तूप लावताना हात आखडता घेऊन चालत नाही.  तळण्याचा भाग खरा कौशल्याचा आहे. आंच फार असेल तर पापुद्रे सुटे होऊन तरंगायला लागतात व लगेच करपतात. फार कमी असेल तर पापुद्रे सुटे होत नाहीत व चिरोटा कडक पुरीसारखा होतो. मध्यम व "योग्य" (?) आंचेवर तळताना चिरोटा आख्खा राहातो पण प्रत्येक पापुद्रा सुटा व्हायला लागतो. या वेळी तो अलगद एका झार्‍यावर घेऊन, शक्य तितका तिरका-उभा करून मोठ्या चमच्याने  त्याच्या पापुद्र्यांच्या कडांवर गरम तेल हलके हलके सोडावे लागते. म्हणजे सर्व पापुद्रे छान सुटे होऊन त्यांमधून गरम तेल वाहून तेही छान आतून तळले जातात. नाहीतर बाहेरचे पापुद्रे करपलेले आणि आतले मऊ-कच्चे राहातात. शिवाय या वेळी चिरोटा लेवाडा असतो त्यामुळे हे सर्व करताना नाजूकपणे आणि खालच्या तेलात पडणार नाही याची काळजी घेत हाताळावा लागतो.
सजावट:	चांगले झालेले चिरोटे इतके छान दिसतात की सजावटीची गरजच नसते आणि चांगले न झालेले चिरोटे कितीही सजवले तरी काऽऽऽही उपयोग नसतो.
वाढप:	चिरोटा ही हातानं घेऊन खायची गोष्ट नाही. तो कुणीतरी प्रेमानं द्यायला, वाढायला, भरवायलासुद्धा लागतो. पण आपल्याला कुणीतरी दिला तसा आपणही कुणाला तरी प्रेमानं द्यायला लागतो.
आस्वाद:	प्रस्तावनेत म्हटल्याप्रमाणं हा एक अत्यंत नाजुक-साजुक, कौतुकानं, कौतुक करत, नजाकतीनं, सावकाश आस्वाद घेत खायचा पदार्थ आहे. आधी त्याच्याकडं प्रेमानं बघावं आणि त्याचा आकार, मोतिया रंग, असंख्य पातळ पापुद्रे यांची वाखाणणी करावी. मग ही सगळी रचना आपण बिघडवणार याचा मनात खेद करत, तो जेमतेम तोंडात शिरेल इतपतच तोंड उघडून तो थोडासा तोंडात सरकवावा आणि हलकेच दातांनी स्पर्ष करावा आणि हलकेच त्याचा चावा घ्यावा. या चाव्याची तुलना आणखी फक्त एकाच चाव्याशी करता येते. (रसिकांनी समजून घ्यावे). मग चावा घेतानाची कुरकूर समाधानानं ऐकत त्याचा लहान तुकडा तोंडात हळूहळू चावत, जिभेनं कुस्करत, तोंडात विरघळू द्यावा. वाऽऽऽ!  मग त्याची अगदी हलकी गोडसर चव जिभेवर पसरते, तिचा डोळे मिटून समाधानानं आस्वाद घ्यावा. संपूर्ण समाधान व्ह्यायला एवढा एक घास पुरेसा आहे. पण आपल्याला थोडं अजून हवं असं वाटतं त्यासाठी अजून एक-दोन घास. मग पुरे,  पाककृतीच्या शेवटी प्रत्येकी 3 चिरोटे असं म्हटलं ते आजच खाऊन संपवण्यासाठी नाहीत. मिळालेल्या सुख-समाधानाच्या आठवणी मनात घोळवण्यासाठी मधे वेळ तर पाहिजे!  तेव्हा एक चिरोटा आज, एक उद्या आणि एक परवा.
चिंतन:	याच चिरोटयांवर पिठीसाखर भुरभुरण्याऐवजी साखरेसा पक्का पाक टाकला की झाले पाकातले चिरोटे. ते पुरेसे (भरपूर गोड) लागतात आणि गोड खाणार्‍यांना आवडतात. ते इतके नाजुक नाहीत आणि नजाकतीनं खाल्ले नाहीत तरी चालतात. गोड आवडणारे ते गपागप 4-5-6 तरी खाणारच.  यात मैद्याच्या पोळ्या करताना त्यात खाण्याचे रंग / केशर वगैरे टाकल्यास रंगीत चिरोटे होतात. तीन पोळ्या तीन रंगाच्या केल्यास आणि कप उभे दाबण्याऐवजी आडवे पाडून पुर्‍या लाटून तळल्यास आणखी छान दिसतात. केशरी-पांढरा-हिरवा रंगाचे केल्यास देशप्रेमही दाखवता येतं. किंवा विशिष्ट रंग वापरल्यास धार्मिक अस्मिताही जपता येते. थोडक्यात, रंग वापरतानाही ते किती प्रमाणात, कसे आणि कशासाठी वापरायचे ते कळलं पाहिजे.  चिरोटे करताना आणि खाताना ते करण्याचे उद्देश, उद्देशांची सफलता, त्यांची पौष्टीकता, अन्न म्हणून किंमत, इत्यादी गोष्टींचा विचार मात्र करायचा नसतो.  खाण्याचा आनंद, वाढण्यातलं आणि खाऊ घालण्यातलं प्रेम आणि कौतुक अमूल्य असतं.

Roasted Multi-grain Flour (भाजणी) Cuisines - 2 - Bajani Wadas (भाजणीचे वडे)

Bajani Wada (भाजणीचे वडे) 

Type:	Bread / Roti / Pizza / Bhakari	Hot / Cold	For: 4 Persons	Processes: Roasting, Grinding, Mixing, Kneading, Frying
Nutritive Value:	Carbohydrates, proteins, Fats		Minerals	Soluble and Non-soluble Fiber
Cooking Time:	Pre-preparation:	10 Min	Serving:	1 Min
	Preparation:	20-30 Min	Eating:	15 to 30 Min

Name:	Bajani Wada (भाजणीचे वडे)
Preface:	This is a very tasty and Nutritious cuisine, made from a Versatile Multi-Grain Flour (Bhajanu-भाजणी), that can be eaten any time in a day. But it is Fried cuisine. So, older people should eat it in moderation. Persons with diabetes, obesity, hypertension and heart disease should not eat it at all (they can ear 'Thalipeeth' instead. it is very good for growing children (especially as a tiffin) and young adults.
	So now we will prepare Bajani Wadas for 4 persons (4-5 per person)
Pre-preparation:	Preparation of Multi-Grain Flour (Bhajani-भाजणी): See the Process on this Blog.
Preparation:	We will need 4 bowls of Bhajani, (preferably home-made as per our method), finely chopped coriander, 1 teaspoon turmeric powder, 1 teaspoon red chilli powder (or green chili paste), 4-5 teaspoons sesame seeds, 1 teaspoon jeera, 1 teaspoon ajwain (or ajowan) seeds, salt to taste, water and oil to fry. You can add ginger and/or garlic paste, black pepper powder or garam masala.
Recipe:	We will thoroughly mix 4 bowls of dry Bhajani and all other ingredients . 4 We will add water slowly to make a thick dough, knead it thoroughly and roll about 18-20 balls.  Now we will keep some oil (enough for deep-frying) for heating in a deep wok  We will flatten one ball into thick discoid shape. (Second can be flattened while frying one. Or you can take an assistant to flatten the balls or to fry them - whichever you consider unimportant. Or you can keep a person to prepare them totally. But, then what will YOU do except eating? In that case you will be totally dependent and the person preparing them - your spouse? - can deny you any single Wada.)   When the oil is optimally hot fry Wadas one by one.   (Test: Put a very small ball of dough in the oil. If it remains at the bottom, oil is not hot. If it immediately comes to surface with lots of bubbles, the oil is hot enough to fry. If there is smoke, oil is overheated and if there are flames you have lost everything. But in any case don't insert your fingers in the oil to test its hotness.)
Fortification:	Bhajani (prepared by our method) contains all available whole grains and pulses in ideal (2:1, 3:1 or 4:1) proportion. So it is already rich in carbohydrates, good quality proteins, fiber and many minerals; Roasting makes it easy to digest and frying makes it rich in fats.    We can add grated Carrot, Radish, Beetroot, Red/White Pumpkin, etc. or chopped Cabbage or any green-leafy vegetable in the dough.  Or we can eat them with any Salad.  We can use them as base and fortify them with various types of Veg or Non-veg toppings. In this way we can convert it from Two-dish-meal to One-dish-meal.
Skills:	Thorough kneading of dough is very essential.  Dough becomes loose if kept for long time. Initially, giving attention to uniform thickness is more important than the perfect round shape. It facilitates uniform frying.  Making hole at the center prevents Wada from inflating. without central hole we will get it's ballooned (inflated) version. Apply some oil or water to fingers while flattering the dough to prevent sticking of the dough to fingers. To fry anything is a very skillful (and dangerous also) job. Start (you can start with these Wadas) and practice it under guidance. Practice it (at least 1000 'Frying hours') to master it. (We provide 'Frying guidance' also.)  But frying these Wadas is not a very skillful job. Even if they remain soft, chewy, crispy or hard, they are tasty. And really it is very difficult to decide level of frying because of the blackish brown color of Bhajani. And the temptation (because of the smells) to taste them is so strong that nobody is willing to wait and achieve perfection. only see that they are not undercooked or over-fried to charcoal.
Decoration & Presentation:	It is enough to arrange them artistically (meaning what?). in any way. you can decorate them with onions, tomatoes,  carrots, beetroot, coriander, mint leaves and/or cheese.
Serving:	Serve them hot (but it is not mandatory) with (home-made, white) butter, Pickle (and/or Sauce) and a bowl of Curds or Buttermilk.
Tasting:	You probably want to eat them hot. But don't start biting immediately after frying. Mouth burns (fried things are hotter inside). But, Of course, you will remember this for life and learn, if you are wise. (It is said that wise men learn from experience - but once they are wise, they don't have to learn). Always eat these Wadas in very small portions (even though you are impatient) and chew them thoroughly. That way their taste enhances and lingers in mouth for a long time. This gives lasting satisfaction.  It is more fun to eat them slowly while chatting with friends.
Afterthoughts:	Bhalani is a very useful, nutritious and versatile flour. it should always be present in the kitchen.  We can make many tasty, easy to prepare (anybody-can-cook dishes) and nutritious cuisines (Bhakari, Thalipeeth, Wadas, Kadaboli, etc.) with this flour in very short time.  These cuisines are useful as starters, snacks, side dishes,  breakfast, one part of two-dish-meal and one-dish meal.  We can use them as base for many types of toppings. Their ballooned version (without central hole) can be used for many types of stuffings.

थालीपीठाच्या भाजणीचे पदार्थ: 3) कडबोळी (Kadaboli)

नाव – कडबोळी (Kadaboli) - [थालीपीठाच्या भाजणीचे पदार्थ: 3)]

 

  

प्रकार:	फराळाचा पदार्थ	गार / गरम	किती जणांसाठी: ? 2 वाट्या भाजणीची	प्रक्रिया: उकड काढणे, भिजवणे, मळणे, वळणे, तळणे
पौष्टिकता:	प्रथिने	कर्बोदके	स्निग्ध पदार्थ
वेळ:	पूर्वतयारीचा:	15 मि	वाढण्याचा:	?
	पाककृतीचा:	60 मि	खाण्याचा:	किती खातो (कधी संपतात) त्यावर

नाव:	कडबोळी (Kadaboli)
प्रस्तावना:	·         कडबोळी अत्यंत खमंग, खुसखुशीत, खुमासदार व चवदार असतात. ·         ती सर्व ठिकाणी, सर्व वेळी, सर्व प्रसंगी व सर्वांना आवडतात. ·         ती नुसती किंवा कशाबरोबरही छानच लागतात. ·         असं असूनही महत्त्वाचं म्हणजे ती पौष्टीकही असतात. (त्यांत कर्बोदके, प्रथिने व स्निग्ध पदार्थ यांचे अगदी आदर्श प्रमाण असते – भाजणी आमच्या पद्धतीने केली असेल तर:- कडधन्ये:धान्ये::1:3).
इच्छा:	तर आपण आता कडबोळी करायला शिकूया.
पूर्वतयारी:	भाजणी तयार करणे.
तयारी:	(अर्थातच आमच्या पद्धतीने केलेली) 2 वाट्या भाजणी, दीड वाटी (अंदाजे) पाणी, हळद, लाल तिखट, धणे-जिरे पूड / काळा मसाला, ओवा, मीठ व तेल.
पाककृती:	·         उकड काढणे 1 – सव्वा वाटी पाण्यात भाजणीशिवाय वरील इतर साहित्य व 6 मोठे? चमचे तेल (मोहन 2) घालून पाण्याला उकळी आणू (व गॅस बंद करू). ·         त्यात भाजणी घालून ते चांगले ढवळून-मिसळून त्यावर झाकण ठेवू. ·         ते थोडे थंड झाल्यावर (जरूरीप्रमाणे त्यात थोडे थोडे पाणी घालून) घट्ट भिजवू व चांगले (खूप वेळ) मळून घेऊ. ·         त्यातील थोडे पीठ सपाट पृष्ठभागावर तळहाताने घट्ट वळून, लांबट कांडी बनवून, ती वळवून व टोके चिकटवून त्याला कडबोळ्याचा (पारंपारिक) आकार देऊ. (आकाराचे महत्त्व 3) ·         [किंवा सोर्‍यात गोल भोकाची तबकडी बसवूनही आपण कांडी बनवू शकतो. ] ·         आता ती भरपूर तेलात – तेल चांगले गरम झाल्यावर (गरमपणाची चाचणी 4) – मध्यम आचेवर, सावकाश व एकसारखी तळूया.
समृद्धीकरण	- - -
कौशल्य:	·         कडबोळी हा अगदी सोपा पदार्थ आहे. भाजणी, पाणी, तेल व मीठ उपलब्ध असल्यास तो कधीही कुठेही आणि कुणालाही सहज करता येतो. आणि ‘कसाही झाला तरी तो आवडून खाता येतो’ या दृष्टीनं तो कधीही बिघडत नाही. पण ... ·         पण म्हटलं तर तो एक अत्यंत अवघड पदार्थ आहे. एखाद्या ठिकाणी कडबोळं दिसताच झडप घालून आपण ते खूप अपेक्षेनं खायला गेल्यावर आपल्या नशीबी ज्या ज्या गोष्टी येतात त्यावरून ते चागलं जमणं खरंच किती अवघड आहे ते समजतं. (उदा. - लिबलिबीत, लिब्बीण, लेवाडी, मऊ, चिवट, चामट, भुरभुरीत, भुसभुशीत, खुसखुशीत, कुरकुरीत, कुडकुडीत, कडकडीत, कडक, दडक, दडस अशी अनेक प्रकारची कडबोळी तुम्ही वेळोवेळी खाल्लीच असतील. तरी यात चवीचा विचार केलेलाच नाही.) ·         पहिली चार-पाच कडबोळी तळून झाल्यावर व जरा निवल्यावर खाऊन, चव घेऊन बघा. तुम्हाला हवी तशी (हे महत्त्वाचं – तुम्हाला मऊच हवी असतील तर त्याला कोण काय करणार?) ती झाली आहेत का? (त्यासाठी निकष – कुरकुरीतपणाची पातळी 5, चव, स्वाद, खमंगपणा 6 आकार व रंग 7.) ·         हवी तशी झाली नसतील तर उरलेल्या पिठात आवश्यक दुरुस्त्या करून (दुरुस्त्या करायला या टप्प्यावर थोडा वाव असतो) पुन्हा चार-पाच करून खाऊन बघा व मगच उरलेली करा. 1)     उकड काढणे: उकळी फुटलेल्या पाण्यात पीठ मिसळून ते थोडा वेळ झाकून ठेवण्याच्या क्रियेला उकड काढणे असे म्हणतात. कडबोळी किंवा चकल्या किंवा करंज्या ? खुसखुशीत होण्यासाठी अगदी जरुरीपुरत्या पाण्यात भाजणीला अशी उकड काढतात. जास्त पाणी घालून अशी उकड तांदळाच्या, ज्वारीच्या किंवा बाजरीच्या पिठाची (खाण्यासाठी) करतात. घट्ट पिठलेही या प्रकारे करता येते. आणखी जास्त-जास्त पाणी घातल्यास पॉरिज (खळ), घट्ट पेज किंवा पातळ पेज बनते. 2)     मोहन: पदार्थ तळण्याआधी त्यात घातलेले थोडे गार/गरम तेल किंवा तूप. 3)     आकाराचे महत्त्व: विशिष्ट पदार्थांच्या पारंपारिक आकारांत वैशिष्ट्यपूर्णता, सौंदर्यदृष्टी व सोय या गोष्टी गृहीत असतात. पण आकाराचे खरे महत्त्व तळण्याच्या क्रियेशी संबंधित आहे. पदार्थ सर्व बाजूंनी व आतपर्यंत (जरूर असेल तेव्हा) एकसारखा तळला जाणे, तो हवा तेवढा (व तेवढाच) कुरकुरीत/खुसखुशीत होणे, तो नंतर तेलकट न राहाणे (चांगला निथळून काढता येणे), तो कमीतकमी तेलात तळता येणे व नंतर तेल वाया न जाणे यांसाठी आकार महत्त्वाचा आहे. तसेच एका वेळी (उदाहरणार्थ) कडबोळी करताना त्यांची जाडी व आकार एकसारखा राहील हे पाहाणेही महत्त्वाचे आहे. नाहीतर एका घाण्यातील (बॅच) कडबोळ्यांतही एक मऊ, एक कडक, एक कच्चे तर एक करपलेले असे होईल. हे सांभाळून तुम्ही आकारांत प्रयोग करू शकता. 4)     गरमपणाची चाचणी: तेल पुरेसे तापले आहे का नाही हे पाहाण्यासाठी त्यात भिजवलेल्या पिठाची एक छोटी गोळी टाकून पाहावी. ती बुडालेली राहिली तर तेल पुरेसे तापलेले नाही; लगेच बुडबुडे सुटून ती तरंगून वर आली तर तेल पुरेसे तापले आहे व धूर निघत असेल तर तेल जास्त तापले आहे असे समजावे.   5)     कुरकुरीतपणाची पातळी: निरनिराळ्या पदार्थांच्या कुरकुरीतपणाची पातळी हा मोठाच संशोधनाचा शास्त्रीय विषय आहे. इथे आपण फक्त काही मूलभूत आणि आपल्याला करता येण्यासारख्या सोप्या टिप्स /क्लृप्त्या/गोष्टी पाहूया.    Ø  उकड काढणे: यामुळे कडबोळी कुरकुरीत होतात. गार पाण्यात पीठ भिजवल्यास ती मऊ होतात/पडतात.   Ø  पाण्याचे प्रमाण: पीठ फार घट्ट भिजवल्यास (पाणी कमी झाल्यास) कडबोळी कडकडीत होतात. ते योग्य घट्ट (? – अनुभव!) भिजवल्यास ती कुडकुरीत-कुरकुरीत होतात. ते जरा पातळ भिजवल्यास ती खुसखुशीत होतात व जास्त पातळ झाल्यास खुसभुशीत/भुसभुशीत होतात. अशा वेळी ती जास्त तेल पितात व तेलकट होतात. काही वेळा ती तेलात विरघळतात.    Ø  मोहन: मोहन न घातल्यास कडबोळी मऊ किंवा कडक होतात. मोहनाच्या प्रमाणात ती जास्त जास्त कुरकुरीत-भुसभुशीत होत जातात. Ø  तळणे: कमी गरम तेलात कडबोळी जास्त तेल पितात व विरघळू शकतात, पुरेशा गरम (? अनुभव!) तेलात सावकाश तळल्यास ती सगळ्या बाजूंनी व आतून-बाहेरून एकसारखी तळली जातात व खूप गरम तेलात तळल्यास ती वरून करपतात व आतून कच्ची राहतात. 6)     खमंगपणा: हा मूळ भाजणीवर (पहा भाजणीची कृती), चव-स्वाद संतुलनावर व योग्य प्रकारे तळण्यावर अवलंबून असतो.   7)     रंग: कडबोळ्यांचा रंग भाजणीच्या रंगावर व तळण्याच्या पातळीवर अवलंबून असतो. आमच्या पद्धतीने केलेल्या भाजणीत सालीसकट डाळी (व काळे घेवडेही) वापरलेले असल्याने कडबोळी (करपली नसली तरी) काळीच होतात. पण कडबोळी कोणी रंग बघून खात नाही. ती चांगली तरी असतात किंवा वाईट. खाल्ल्यावर ते लगेच कळते.
सजावट:	? – कडबोळ्यांच्या स्पर्धेत भाग घ्यायचा असल्यासच सजावट करावी. अन्यथा कडबोळी व आपण यांमधे सजावटीचा व्यत्यय येतो.
वाढप:	·         कडबोळी हा वाढण्याचा पदार्थ नाही. तो आपला आपण उचलून तोंडात टाकावा (पण मग आपण किती खातोय यावर ताबा रहात नाही) किंवा आपला आपण डब्यातून किंवा ताटातून आपल्या डीश/वाटीमधे घ्यावा. ·         पण जाता-येता घाण हात डब्यात घालून बोकाणे भरणे, एकट्यानेच खाणे, इतरांना मिळाली का नाही हे न बघता आपणच अप्पलपोटेपणानं सगळी संपवून टाकणे, वाढून घेताना दुसर्‍याची हिसकावून घेणे किंवा खाली पाडून वाया घालवणे इत्यादी प्रकार करू नयेत. ते खाद्यसंस्कृतीत (कधीच) बसत नाहीत. ·         तसेच तो खिशात घालून (किंवा डब्यात तोंड घालून) खाण्याचा पदार्थ नाही.
आस्वाद:	·         नाष्ट्याबरोबर, मधल्या वेळी खाण्याचा किंवा जाता-येता तोंडात टाकण्याचा पदार्थ (विशेषतः एका वेळी जास्त न खाणार्‍या, भूक न लागणार्‍या किंवा सारख्या भुकेल्या वाढत्या वयाच्या मुलांसाठी) म्हणून हा उत्कृष्ट फराळाचा पदार्थ आहे. ·         पण दिवाळीत सगळ्यांबरोबर व इतर फराळाच्या पदार्थांबरोबर ती खाण्यात खरी मजा. – दिवाळी म्हणजे फक्त दिवाळी नाही तर ‘साधु-संत येती घरा तोचि दिवाळी दसरा’ या अर्थानं. म्हणजे कोणत्याही कारणानं चार लोक एकत्र जमणार असतील व आनंदानं गप्पा-गोष्टी करत वेळ घालवणार असतील तेव्हा. आनंद एखाद्या गोष्टीत असतो तसाच ती गोष्ट कधी, कुठे व मुख्यतः कोणाबरोबर करतो यावरही तो अवलंबून असतो. ·         कडबोळ्याचा आकार एका वेळी एक तोंडात टाकण्याइतका असतो. म्हणून ती एकदम दोन-चार कोंबू नयेत व एक संपल्यावरच दुसरे – अर्थातच सावकाश व चांगले चावून – खावे (खाण्याच्या बाबतीत या व अशा मूलभूत गोष्टी हल्ली सागण्याची वेळ येते हे दुर्दैव). ·         कडबोळी लोण्याबरोबर, दह्याबरोबर (किंवा दही-भाताबरोबर), किंवा चीझ्‌बरोबर आणखी छान लागतात. खरं तर ती नुसती किंवा कशाबरोबरही छानच लागतात.
चिंतन:	·         मग ती करायला सोपी, चवीला छान, सगळ्यांना आवडणारी, सगळ्यांना चालणारी व पौष्टीक असताना आपण ती नेहमी (दिवाळी सोडून) का करत नाही? मग करूयाच! ·         कडबोळ्यांचे प्रकार: मुख्यतः दोन – 1) केलेले प्रकार आणि 2) होणारे प्रकार (चांगली व वाईटाचे अनेक प्रकार – हे आपण वर कौशल्यामधे पाहिलेच). केलेले प्रकार: आकार – तळण्याला सोयीचा कांडीचा व्यास, एका घासात खायची सोय व बंद आकार कायम ठेवून कोणताही. ·         किंवा शंकरपाळे/कापण्या असे आकारही करता येतात (पण त्याला भाजणीच्या तिखट शंकरपाळ्या म्हणावं किंवा इतर काही. कडबोळी का म्हणावं?)    ·         चव – ही मूळ भाजणीच्या चवीवर व नंतर घातलेल्या मसाल्यांवर अवलंबून. ·         इतर मसाले व चवीचे पदार्थ - काळा मसाला; धणे-जिरे पूड, ओवा, मिरपूड; शहाजिरे, कसूरी मेथी पूड, मेथ्या, बडीशेप; पुदिना, कोथिंबीर; आले/लसूण; लाल तिखट/हिरवी मिरची ठेचा, इ. अनेक चव-स्वाद मेळ आपण वापरू शकतो. ·         कुरकुरीतपणा: आपल्याला हवा तसा. तसा तो हमखास आणता येणं हे कौशल्याचं काम आहे (पहा – कौशल्य-कुरकुरीतपणा).