OATH

1) Before eating I will pray, “let everyone always have enough food”.

2) I will follow strict hygiene while preparing, serving and eating food.

3) I will prepare and eat food religiously with faith.

4) I will eat only after everybody is served.

5) I will not have any likes, dislikes or complain while eating.

6) I will not leave food in my plate or waste it in any way.

7) I will Eat Religiously with Happiness, Satisfaction and Contentment.

Saturday, August 12, 2017

माझे ऑम्लेटचे प्रयोग - 2

भाग 2

ऑम्लेट:


तर आता आपण तळलेल्या अंड्यापासून (Fried Egg) सुरुवात करूया.

तळलेलं अंडे: एका फ्रायपॅनमधे थोडं तेल, तूप किंवा लोणी टाका. ते थोडं गरम झालं की अंडं अलगद फोडून त्यावर टाका. पांढरा बलक अलगद पसरेल. मधला पिवळा बलक फुटू देऊ नका (किंवा फुटला तरी बिघडत नाही. तोही पसरेल तर पसरू द्या.) मंद आचेवर ठेवा. पिवळा बलक मध्यम घट्ट झाला की गॅस बंद करा. त्यावर थोडे मीठ आणि मिरपूड भुरभुरा. फ्रायपॅनलाच डिश समजून त्यातच पावाचे तुकडे/फोडी (मराठीत ब्रेड-स्लाईस) आणि टॉमॅटो-सॉस घेऊन खा. 
आत्ता बायको माहेरी गेलेली आहे हे उघडच आहे. त्यामुळे इतका उंडगेपणा तुम्ही करूच शकता.
छान डिशमधे ब्रेड-स्लाईस किंवा टोस्टवर अलगद (पिवळे फुटू न देता) काढून घेऊन व शेजारी हिरवी चटणी-लाल सॉस घालून तुम्ही तो (स्वतःलाही) स्टाईलमधे सर्व्ह करू शकता. मग काटा-सुरीनं स्टाईलमधे खाण्याचा प्रयत्नही करू शकता (आत्ता फजिती बघायला कुणीच नाही). पिवळे फोडण्याचा (व राडा करण्याचा - खाण्याआधी हे करावाच लागणार) मान खाणार्‍याचा.  
हा ऑम्लेटचा सगळ्यात सोपा, पटकन होणारा आणि बिघडू न शकणारा पदार्थ पाककलेची सुरुवात म्हणून तुम्ही करू शकता. पण तुम्ही ठरवलंच तर तो बिघडवूही शकता. अंडं फ्रायपॅनमधे टाकल्यावर तुम्ही मोबाईलवर बोलू लागलात किंवा व्हॉट्सॅपवर ’निरोप’ बघू लागलात की तो लगेच करपतो व नंतर जळून त्याचा कोळसा होतो. मग फ्रायपॅनला कायमचा इतका घाण वास येतो की तुम्हाला फ्रायपॅन फेकूनच द्यावा लागतो. तेही ठीक आहे पण हे पुढे आयुष्यभर बायको ऐकवते आणि नंतर आपण कितीही छानछान पदार्थ मुलांना खाऊ घातले तरी या पदार्थावरून ती आपली कुणासमोरही खेचतात.
हा पदार्थ छानच लागतो त्यामुळे तुम्ही नंतरही (पाककलेत निपुण झल्यावरही) केव्हाही तो करू शकता.
पोच्ड एग्‌ (Poached egg): 
पोचिंग (Poaching) ही एक शिजवण्याची वैशिष्ट्यपूर्ण प्रक्रिया आहे.  पोच्ड एग्‌ थोडे फ्राईड एग्‌सारखे दिसले तरी अंडे फोडून त्याचे बलक 70 ते 80 C तापमानाच्या पाण्यात अलगद आणि अर्धवट (पिवळा बलक घट्ट होऊ न देता) उकडलेले असतात आणि म्हणून त्याची चव वेगळी लागते. त्याची कृती नंतर कधीतरी.  

आता आपण ऑम्लेटचे साधे प्रकार करूया.

ऑम्लेट:

1)  साधे ऑम्लेट: 
साहित्य: गॅस, लायटर, फ्राय पॅन, 1 मोठी वाटी (किंवा बाऊल), 1 लहान वाटी, चमचा, मीठ, अर्धा चमचा तेल (किंवा तूप, लोणी) आणि अर्थातच अंडं.
कृती: लहान वाटीत अंडं फोडून घ्या. मग ते बाऊलमधे घ्या (1)(2)त्यात चवीप्रमाणे मीठ घाला व फेटून घ्या.(3)
एका फ्रायपॅनमधे थोडं तेल, तूप किंवा लोणी टाका. ते थोडं गरम झालं की त्यावर हे फेटलेलं अडं टाका व नीट पसरा. गॅस मंद ठेवा. ऑमलेट उलटताना सांडणार नाही इतका द्रव घट्ट झाला आणि ऑम्लेट पॅनवरून सुटू लागले की अलगद उलटवा. गॅस जरा मोठा करा. पॅन हलवल्यावर सहज सुटे होऊन ऑम्लेट सरकायला लागले की डीशमधे काढून घ्या.
वर (हवी तर, असली तर आणि सापडली तर) मिरपूड घाला.
नुसतं, टॉमॅटो केचपबरोबर किंवा ब्रेडबरोबर खा. (हे वेगळं सांगायला नकोच.)
2)  अर्थातच ऑम्लेट: 

 साहित्य: वरीलप्रमाणे, अधिक चॉपिंग बोर्ड व सुरी (किंवा विळी) व ताटली, अर्धा कांदा, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, मिरपूड, मीठ, अर्धा चमचा तेल (किंवा तूप, लोणी) आणि अर्थातच अंडं.

कृती: कांदा, मिरची व कोथिंबीर बारीक चिरून घ्या. लहान वाटीत अंडं फोडून घ्या. मग ते बाऊलमधे घ्या. त्यात चवीप्रमाणे मीठ घालून फेटून घ्या. त्यात चिरलेला कांदा, मिरची, कोथिबीर व मिरपूड घालून पुन्हा फेटा. याला आपण ऑम्लेट मिश्रण असं म्हणूया.

एका फ्रायपॅनमधे थोडं तेल, तूप किंवा लोणी टाका व पसरा. ते थोडं गरम झालं की त्यावर हे मिश्रण टाका व नीट, एकसारखे पसरा. गॅस मंद ठेवा. ऑम्लेट पॅनवरून सुटू लागले की अलगद उलटवा. गॅस मोठा करा. ऑम्लेट फुगून येईल (4). सुटे होऊन सरकायला लागले की ते डीशमधे काढून घ्या.

3)  मसाला ऑम्लेट: रस्त्यावरच्या अंडा भुर्जी गाडीवर किंवा रेल्वे स्टेशनवर मिळते तसे.
साहित्य: वरीलप्रमाणे, अधिक लाल तिखट आणि गरम मसाला (किंवा काळा मसाला, पाव-भाजी मसाला, कांदा-लसूण मसालाही चालेल).
कृती: ऑम्लेट मिश्रणात अर्धा चमचा गरम मसाला व चवीप्रमाणे लाल तिखट घाला व फेटून घ्या.


फ्रायपॅनमधे 3 चमचे तेल टाका. ते गरम झाल्यावर हे मिश्रण टाकून पसरा. ऑम्लेट पॅनवरून सुटू लागले की  गॅस मोठा करा व जास्त परता. खरपूस वास आल्यावर उलटवा. ऑम्लेट फुगून येईल. थोडे तेल टाकून पुन्हा चांगले परता व डीशमधे काढून घ्या. त्यावर थोडा गरम मसाला भुरभुरा. वर थोडे किसलेले चीझ्‌ व मिरपूड टाकून, त्याच पॅनमधे लोणी-मसाल्यावर परतलेल्या ब्रेडबरोबर खायला द्या (किंवा खा).

4)  ऑम्लेट: कोबी-फ्लॉवर - ढब्बू मिरची

एकदा ऑम्लेट करायला मी अंडं फोडलं आणि मग लक्षात आलं की घरात कांदा नाही. निदान कोथिंबीर, मिरची घालावी म्हणून मी फ्रीझ उघडला तर समोर कोबी दिसला. "मी आहे की! मला घाल. कांद्याचीच काय एवढी मिजास?" तो मला म्हणाला.

"माझी हरकत नाही. पण अंड्याला काय वाटेल?"

"बारीक चिरून घातलास तर त्याला कळणार पण नाही. आणि कळलं तरी त्याला उलट आवडेलच. दर वेळी कांद्याचा त्यालाही कंटाळा आला असेलच कीऽऽ!".


मग मी कोथिंबीरीबरोबर थोडा कोबी आणि त्याच्या शेजारीच बसलेल्या, माझ्याकडे आशाळभूतपणे बघणार्‍या, कॉलीफ्लॉवरच्या तुकड्यालाही घेतला. मग मिरचीऐवजी ढब्बू मिरचीचा तुकडा घेतला आणि सगळ्यांनाच बारीक चिरलं. पण थोडेथोडे तुकडे म्हणताना चिरून झाल्यावर सगळं खूप झालं. मग मी त्यातलं हवं तेवढं अंड्यात घालून, मीठ, लाल तिखट घालून फेटलं आणि त्याचं ऑम्लेट केलं. ते अर्थातच मस्त झालं.

उरलेल्या भाज्यांमधे मीठ, मिरपूड, लिंबू आणि 1 चमचा तिळाचं तेल घालून मस्त सॅलेड बनवलं आणि ऑम्लेट-ब्रेड बरोबर खाल्लं.
तरीही कोबीचा वास ऑम्लेटला कसा लागेल अशी भीती होतीच. तो खूपच छान लागला. म्हणजे मला माहिती होतं म्हणून मला कळलाही आणि आवडलाही. एरवी नाकानं वांगी सोलणारी (किंवा उडत्या पक्षाची ... ) काही माणसं सोडता कुणाला कळलंही नसतं की यात कांदा नसून कोबी आहे.
प्रयोग यशस्वी.         
5)  ऑम्लेट: गाजर, लाल भोपळा, दुधी भोपळा, 
कोबी-ऑम्लेटचा प्रयोग यशस्वी झाल्यावर नंतर कधीही ऑम्लेट करताना फ्रीझ उघडून त्यात कोणकोणत्या भाज्या आहेत ते बघितल्याशिवाय मी कधीच ऑम्लेट केलं नाही. 
एकदा कांदा-कोथिंबीर-हिरव्या मिरचीबरोबर मी गाजर बारीक चिरून टाकलं तर पिवळ्या-हिरव्या केशरी रंगसंगतीचं ऑम्लेट इतकं छान दिसलं आणि गाजराच्या किंचित गोडसर चवीमूळं इतकं छान लागलं की ऑम्लेट म्हणजे कांद्याइतकंच गाजर हवंच असं आता मला वाटतं. 
मग एक दिवस अर्थातच लाल भोपळा वापरून बघायलाच हवा होता. तो वापरून बघितलाच. ऑम्लेटमधे त्याचा रंग, त्याचा स्वाद आणि त्याची चव अप्रतीम. (नंतर मी लाल भोपळ्याच्या ग्रेव्हीमधे चिकन केलं ते बटर-चिकनपेक्षाही वरचढ लागलं. त्याची पाककृती नंतर कधीतरी.) 
दुधी भोपळा घालून बघायची कल्पना मुळातच इतकी आकर्षक नव्हती. तरी प्रयोगात कमी पडायला नको म्हणून मी एकदा तोही घालून पाहिला (उगीच वैज्ञानिक दृष्टीकोनवाल्या बुद्धीप्रामाण्यवाद्यांनी आक्षेप घ्यायला नको). तुम्हाला तो प्रयोग पुन्हा करून बघायचा असेल तर करा. मी काही ते परत खाणार नाही.  
6)  ऑम्लेट: कांदा-मुळा / लाल मुळा  
मुळ्याचा स्वाद आणि नाकात झिणझिण्या आणणारा वास एकमेवाद्वितीय असतो. (त्याचा वापर करून केलेला हलवा आपण (म्हणजे मी तरी) केला आहे. (त्याची पाककृती याच ब्लॉगवर पहा.) ऑम्लेटमधे तो कसा वाटेल? करून बघूया! 
मग मी ऑम्लेट मिश्रणात बारीक चिरून कांदा, मुळा, कोथिंबीर आणि थोडा मुळ्याचा पाला घातला. (नुसती कोथिंबीर घालून भागलं नसतं का?)  
अप्रतीम! प्रयोग यशस्वी. करून पहा. 
लाल मुळा घातल्यावर तर मुळ्याचा वास आणि लाल रंगसुद्धा! वा! पिवळ्या ऑम्लेटमधे मुळ्याचा किरमिजी लाल, गाजराचा केशरी आणि ढब्बू मिरची-कोथिंबीरीचा हिरवा रंग. वा!!
7) टॉमॅटो ऑम्लेट: 
एवढे सगळे प्रयोग केल्यावर तुम्ही विचाराल, केशरी रंगासाठी लाल भोपळा? नेहमी समोर असलेला टॉमॅटे दिसला नाही का? अति परिचयात् इतकी अवज्ञा? 
तर ते मी खूप आधीच केलेलं असणार हे तुमच्या लक्षात यायला हवं होतं. 
तर अगदी सुरुवारीलाच कांद्याबरोबर मी उत्साहानं अर्धा टॉमॅटो घातला तर ऑम्लेटचे तुकडेच व्हायला लागले. इतके की मी शेवटी, आज आपण अंडा भुर्जी करायला शिकलो, असं म्हणून ते तुकडे खाल्ले. 
फसलेला प्रयोग. 
(अंडा भुर्जी आणि स्क्रॅंबल्ड एग्जच्या रेसिपीजसाठी भाग 4 पहा.) 

उष्णतेमुळं अंडं थिजताना (टॉमॅटो घातल्यावर) ते फुटण्याचं कारण काय? 
तवा नीट तापलेला नसणे/फार तापलेला असणेतेल कमी पडणेऑम्लेट उलटायची घाई करणे, ते तव्याला चिकटणेमुळात कौशल्य कमी पडणेइत्यादी कारणे आहेतच. 
पण ही कारणं नसली तर कारण टॉमॅटो असणार. त्याच्यातील जास्त  पाणी आणि/किंवा आम्लता. पुढच्या वेळी अर्थातच प्रयोग. काही शंका असल्यास नेटवर बघायचा (गूगल्‌, विकीपीडिया किंवा प्रत्येक रेसिपीचे, प्रयोगांचे किवा 'How to'चे यूट्यूबवरील व्हीडिओज्‌) पर्याय तेव्हा उपलब्ध नव्हता. 


प्रयोग: 

उद्देश: ऑम्लेट मिश्रण जास्त पातळ केल्याने किंवा त्याची आम्लता वाढवल्याने त्याच्या उष्णतेमुळे थिजण्याच्या गुणधर्मात होणारे बदल पाहाणे. 
साहित्य: 2 अंड्यांचे ऑम्लेट मिश्रण (एका वाटीत), 3 जादा वाट्या, 3 जादा चमचे, 4 चमचे पाणी, 4 चमचे दूध, अर्ध्या लिंबाचा रस. (आणि अर्थातच पॅन, गॅस वगैरे). 
कृती: ऑम्लेट मिश्रण पुन्हा चांगले फेटून 4 वाट्यांत विभागून घ्या. 
ढवळण्यासाठी चारही वाट्यांत 4 वेगळे चमचे वापरा. 
  1. एका मिश्रणात 4 चमचे पाणी घालून ढवळा.
  2. दुसर्‍या मिश्रणात 4 चमचे दूध घालून ढवळा.
  3. तिसर्‍या मिश्रणात लिंबाचा रस घालून ढवळा.
  4. चौथे मिश्रण तसेच ठेवा. 
चारही मिश्रणे ऑम्लेट करण्यासाठी पॅनवर (एकापाठोपाठ वेगवेगळी) टाका. (पाणी घातलेले मिश्रण सर्वांत शेवटी टाका.) (ऑम्लेट करणारा माणूस, म्हणजे तुम्ही, - एकाच कौशल्यपातळीसाठी - एकच असूद्या.)
निरीक्षणे: 
  1. मिश्रणात पाणी घालून ढवळल्यावर पोटात ढवळून येण्याइतका घाण वास येतो. (हे नाकानं केलेलं ’निरीक्षण’ आहे.) ते लगेच बाजूला ठेवा. त्याचं ऑम्लेट करू नका. काहींना हाही वास आवडतो. तुम्हाला आवडत असेल तर तुम्ही ऑम्लेट करा. त्याचे तुकडे पडायला लागतात. 
  2. दूध घातलेलं मिश्रण फुटायला लागून ऑम्लेट उलटण्यासाठी पॅनवरून सुटं करायला लागताच त्याचे तुकडे पडायला लागतात. स्क्रॅंबल्ड एग्ज करण्यासाठी या प्रकारचं मिश्रण चांगलं. पण पुरेसं तेल वापरलं, आंच मंद ठेवली, पुरेसा पेशन्स दाखवला (धीर धरला), चांगला नॉन-स्टिक पॅन वापरला आणि पुरेसं (?) कौशल्य दाखवलं तर याही मिश्रणाचं चांगलं ऑम्लेट होऊ शकत. (एका अंड्याला - 50.67 ग्रॅम - बरोब्बर किती मिली दूध घातलं की ऑम्लेट होऊच शकणार नाही हा वेगळा प्रयोग आहे. तो तुम्ही करून पहा.)  
  3. लिंबाचा रस घातलेलं मिश्रण आधीच थिजायला लागतं आणि मिश्रण ढवळल्यावर आम्लतेनुसार थोडं घट्ट आणि पांढुरकं होतं. त्याचं ऑम्लेट चांगलंच (पण आंबटसर चवीचं) होतं. 
  4. नुसत्या मिश्रणाचं ऑम्लेट चांगलं होतं. ते आपल्याला माहिती आहेच.    
निष्कर्ष: 
  1. पातळ मिश्रणाचा स्वभाव सहजच फुटण्याचा असतो आणि मिश्रण जितके पातळ करू तितका तो वाढतो. (हाही वेगळा प्रयोग आहे, तो ,वाटल्यास तुम्ही करून बघा. 
  2. हीच गोष्ट खरवस (म्हणजे काय असतं?) करतानाही आढळते. चीक कितव्या दिवसाचा आणि त्यात पातळ करण्यासाठी दूध किती घातलं यावर तो कसा होणार हे ठरतं. (खरवस म्हणजे काय आणि त्याची पाककृती नंतर कधीतरी.)  
  3. तेल पुरेसं वापरलं, आंच मंद ठेवली, पुरेसा पेशन्स दाखवला (धीर धरला), चांगला नॉन-स्टिक पॅन वापरला आणि पुरेसं (?) कौशल्य दाखवलं तर अशा पातळ केलेल्या मिश्रणाचंही सलग आणि चांगलं ऑम्लेट करता येतं. ते जास्त नाजुक, मऊ आणि क्रीमी होतं (फेमिनाईन) आणि कौशल्यानं हाताळायला लागतं (अर्थातच!). यावरून ऑम्लेटचेही पुरुषी आणि बायकी असे प्रकार असतात हे (तुम्ही चाणाक्ष असल्यानं) तुमच्या लक्षात आलंच असेल. 
  4. ऑम्लेट बिघडून त्याचे तुकडे पडायला लागल्यावर त्याचे स्क्रॅंबल्ड एग्ज करता येत असले तरी स्क्रॅंबल्ड एग्ज ही वेगळीच पाककृती आहे. ती पुढच्या भागात पहा. 
  5. ऑम्लेट उलटायची घाई करणं, ते तव्याला चिकटणंमुळात कौशल्य कमी पडणंतवा नीट तापलेला नसणं/फार तापलेला असणंतेल कमी पडणं,  हीच (एकएकटी किंवा एकत्र) ऑम्लेट फुटून त्याचे तुकडे व्हायला लागण्याची खरी कारणं आहेत
  6. म्हणजे माझा पूर्वीचा प्रयोग अयशस्वी व्हायला (त्यावेळचं) माझं कमी कौशल्यच कारणीभूत होतं. 
टॉमॅटो ऑम्लेट: यशस्वी प्रयोग: 

कौशल्ये: 

पॅनमधे ऑम्लेट उलथन्यानं उलटवणं आणि त्यापुढं जाऊन ते पॅन उडवून उलटणं या खरंच कौशल्याच्या गोष्टी आहेत. साधारण 100 ऑम्लेट-अवर्स नंतर पहिली आणि त्यानंतर 1000 ऑम्लेट-अवर्स नंतर दुसरी गोष्ट जमते.
सूचना:
(1)  आत्ता तुमच्यापुरतं एकाच अंड्याचं ऑम्लेट करत आहात तेव्हा ठीक आहे. पण एखादं अंडं खराब असू शकतं. म्हणून कोणत्याही पाककृतीसाठी जास्त अंडी वापरणार असाल तर एकाच बाऊलमधे सगळी एकापाठोपाठ फोडून टाकण्याऐवजी एकेक वेगळ्या वाटीत फोडून मग मोठ्या बाऊलमधे टाकल्यानं सगळंच वाया जात नाही. म्हणून सुरुवातीपासून नेहमी 2 वाट्या वापरण्याची ही सवय लावून घ्या.
(2)  वाटी व बाऊल अगदी कोरडे असावेत. जराही ओलसरपणा असेल तर त्यात अंडे फोडून टाकताच घाण वास येतो. नंतरही  वाटी व बाऊल भरपूर पाण्यात लगेच धुवावे. नाहीतर बेसिनमधे घाण वास येत राहातो.
(3)  सुरुवातीला मीठ थोडंथोडं टाकून अंडं फेटा. पांढर्‍यात पिवळं मिसळल्यावर द्रव घट्ट दुधाळ पिवळा होतो. त्यात एका प्रमाणात मीठ पडल्यावर तो जास्त पातळ आणि अर्धपारदर्शक बनतो. मीठ बरोबर पडलं आहे हे चव न घेताही ओळखण्याची ही खूण आहे. 
(4) ऑम्लेट फुगवण्याच्या पद्धती: पिवळा बलक फोडून, थोडे मीठ टाकून, मिसळून (किंवा पिवळा बलक न फोडता) तेलावर टाकलं की ते थिजतं व त्याचं ऑम्लेट होतं (पहा - फ्राईड एग). पण ते फुगत नाही. ते फुगण्यासाठी काही सोप्या पद्धती पुढीलप्रमाणे - 
  • मीठ न घालता अंडं खूप फेटून घ्या. किंवा एग बीटरनं फेटा. त्याला खूप फेस आल्यावर पॅनवर टाका व आंच मंद ठेवा. ते थिजेल पण फुगलेलंच राहील. पॅनवरून सुटं झालं की डिशमधे धेऊन मग त्यावर मीठ-मिरपूड टाका. 
  • ऑम्लेट मिश्रणाचा फार पातळ थर पॅनवर टाकू नका. 
  • सुरुवातीपासून जास्त आंचेवर सारखं उलटंपालटं करून भाजू नका. 
  • अंडे फेटा, त्यात मीठ टाका व पुन्हा फेटा. (मीठ टाकल्यावर त्याचा फेस कमी होऊन ते पातळ व अर्धपारदर्शक होईल. घाबरू नका. ते पॅनमधे तेलावर टाकून पसरून घ्या. आंच मंद ठेवा. उलटताना सांडणार नाही इतका वरचा द्रव घट्ट झाला की अलगद उलटा. आंच लगेच वाढवा. ते फुगून येईल. फुगलं की आंच पुन्हा मंद करा. पॅनवर सरकायला लागलं की काढून घ्या. ऑम्लेट फुगवण्याची ही सगळ्यात सोपी युक्ती आहे.
  • ऑम्लेट मिश्रणात कणयुक्त काहीतरी घाला. बारीक चिरून कोणतीही भाजी, पाला घाला. जितके जास्त बारीक चिरलेले तितके चांगले. मिक्सरमधून अर्धवट बारीक करून मोडाचे कडधान्य, भिजलेली डाळ, दाण्याचे कूट किंवा खोबर्‍याचा (ओल्या किंवा सुक्या) कीस घाला. मग फेटा व ऑम्लेट करा. या गोष्टी अंड्यात घातल्यावर त्यांच्याबरोबर व नंतर फेटताना त्यांच्या मदतीनं हवेचे सूक्ष्म बुडबुडे ऑम्लेट मिश्रणात शिरतात व ऑम्लेट फुगवायला मदत करतात. या गोष्टींमुळं ऑम्लेट मिश्रणाचा थर सहजच जाडसर राहातो, पॅनवर जास्त वाहात नाही व आपल्याला हवा तसा व तितका पसरता येतो. नंतर ते उलटलं की आणखी फुगतं. 
  • ऑम्लेट तयार झालं की लगेच खा किंवा खायला द्या. (कोणत्याही पद्धतीनं व कितीही फुगलेलं असलं तरी ऑम्लेट थंड झाल्यावर बसतं.) 

Saturday, July 22, 2017

माझे ऑम्लेटचे प्रयोग - 1

माझे ऑम्लेटचे प्रयोग - 1




नुसते प्रयोग करायला थोरपण अंगी असावं लागत नाही. थोरपण "सत्याचे" प्रयोग करायला लागतं. ते गाधीजींनी केले. मी गाधीजींसारखा थोर तत्त्वज्ञ नाही. थोरपण "वैज्ञानिक" प्रयोग करायला लागतं. ते शास्त्रज्ञांनी केले. मी शास्त्रज्ञांसारखा थोर विद्वानही नाही.  आपण सामान्य माणसं. आपण आपले साधेच प्रयोग करणार.

म्हणून मी आपले ऑम्लेटचे प्रयोग केले, करतोय्‍. (चुकून हॅम्लेटचे प्रयोगही समजू नका. शेक्स्पीअरची नाटकं करण्याइतका मी थोर नट-दिग्दर्शकही नाही.)
प्रयोगशिलता हा मराठी संस्कृतीचा, खाद्यसंस्कृतीचा किंवा फक्त संस्कृतीचाही भाग आहे की नाही हे मला माहीत नाही. पण मी मराठी आहे; चांगलं (खूप नव्हे) आणि एकत्र खाणं मला आवडतं; मी सुसंस्कृत आहे असं मी समजतो आणि मी प्रयोगशिल आहे. (हे  सगळं एकत्र माझ्यात असण्याला माझा नाईलाज आहे.)
ऑम्लेटचे प्रयोग खरं तर आदिम काळापासून, आदिमानवापासून आणि संस्कृतीच्याही आधीपासून सुरू आहेत.
एकदा रानकोंबडीचं अंड चोरून पळताना गडबडीत आदिमानवाच्या हातून ते दगडावर पडून फुटलं. तो हळहळत त्याच्याकडे बघत असताना ते हळूहळू घट्ट होत गेलं. या जादूनं आणि कोणत्या पापाची ही शिक्षा आहे या विचारानं आधी तो घाबरूनच गेला. पण कुतूहलानं पापभावनेवर मात केली (पापभावनेवर नेहमीच अनेक गोष्टी मात करत असतात त्यांपैकी ही आणखी एक) आणि त्यानं ते खाऊन बघितलं. वा! हे तर कच्च्या अंड्याहून खूपच छान लागतंय! खालच्या तापलेल्या दगडानं ही जादू केली वाटतं! ... (बघा, लगेच कार्यकारण भाव शोधायला त्याच्यातला वैज्ञानिक जागा झाला) .
या पापाचं हे चांगलंच फळ मिळालं. आता अजून पाप करायला हरकत नाही या विचारानं आणखी एक अंड चोरून तो बायकोकडे गेला आणि तिला हाताला धरून ओढत दगडापाशी घेऊन आला. त्यानं खूप हातवारे करून तिला काहीतरी सांगितलं आणि ते अंडं दगडावर टाकलं. (बघा. प्रयोग करून बघूया, तेही अनेकांसमक्ष, ही वैज्ञानिक प्रयोगशीलता.)  फुटून आतला द्रव दगडावर पसरतानाही तो तिला काहीतरी सांगतच होता. त्याकडं (नेहमीप्रमाणंच) पूर्ण दुर्लक्ष करून आणि नवर्‍याला (नेहमीप्रमाणंच) वेड लागलंय असं समजून ती समजावणीच्या स्वरात म्हणाली,
"Let it go."
"काय?" नवर्‍याला (नेहमीप्रमाणंच) काहीच कळेना.
"Let it go."
"No! Eat it."
Let it ..." ती पुढे बोलायच्या आत घट्ट झालेल्या अंड्याचा घास त्यानं तिच्या तोंडात कोंबला आणि तिनं तो "ऑम्‌" करून गिळला.
ती पुन्हा म्हणाली "Let ..." आणि त्यानं  पुन्हा अंड्याचा घास त्यानं तिच्या तोंडात कोंबला आणि तिनं तो "ऑम्‌" करून गिळला. पुन्हा ती म्हणाली  "Let ...ऑम्‌ Let ...ऑम्‌ Let ...ऑम्‌ Let ...ऑम्‌ Let ...ऑम्‌ "
आणि त्याला एकदम कळलं की हे तर 'ऑम्‌Let' आणि तो बायकोला म्हणाला "तेच तर तुला मगाचपासून सांगतोय"
असो. Let it be. तर असा ऑम्लेटचा जन्म चुकून झालेल्या प्रयोगातून झाला.

पण माझे प्रयोग मुद्दाम केलेले आहेत. (म्हणजे पुन्हा वैज्ञानिक-वैज्ञानिक.) म्हणजे माझे सगळे प्रयोगच असतात. मी साधं सरळ काही करूच शकत नाही. या (आणि इतर अनेक) दुर्गुणांसकट, "हेन्रट आमच्या नशीबाला", असं म्हणत बायको मला सहन करते हा खरंच तिचा थोरपणाच आहे. इथे तुम्हाला "हेन्रट म्हणजेच वैज्ञानिक" असं समजायला हरकत नाही.

हे प्रयोग मी करू शकलो त्याचं सर्व श्रेय अर्थातच माझ्या बायकोला जातं. ती अंडं (आणि नॉनव्हेज) खात नाही. त्यामुळे माझे प्रयोग तिच्यावर केले जात नाहीत. मी काहीही खाल्लं तरी तिची हरकतही नसते. आणि जोपर्यंत मी तिच्या मधेमधे करत नाही, तिच्या पाककृतींत नाक खुपसत नाही, मी पदार्थ करताना ओट्यावर राडा करत नाही आणि नंतर सगळं स्वच्छ आवरून ठेवतो (थोडक्यात तिच्या स्पेसमधे ढवळाढवळ करत नाही) तोपर्यंत तिची माझ्या कोणत्याही प्रयोगांना हरकत नसते. (बघा, बायकांच्या सगळ्या अटी सांभाळल्या तर त्या नवर्‍यांना किती स्वातंत्र्य देतात.)
शिवाय आता शनिवार हा माझा ऑम्लेट डे असतो, त्या दिवशी ती सकाळी घरातच नसते. मला संपूर्ण रान (म्हणजे स्वयंपाकघर) मोकळं मिळतं.  
माझ्या प्रयोगांचं श्रेय माझ्या मुलांनाही जातं. ममा घरात नसली आणि मी स्वयंपाकघराचा ताबा घेतला की ती उलट खूष असत. आजच्या नवीन शोधामुळे बसणार्‍या आश्चर्याच्या धक्क्याच्या कल्पनेनं ती माझ्याइतकीच उत्तेजित झालेली असत. त्या अवस्थेत ती मला काहीही मदत करायलाही तयार असत. आणि नंतर तो प्रायोगिक पदार्थ ती बिनतक्रार, काही वेळा तर आवडूनही, खातही असत. त्यामुळे मला किती प्रोत्साहन मिळत असे याची त्यांना कल्पना नाही.
जे अनेक दुर्गुण मुलांनी माझ्याकडून घेतले आणि ज्या अनेक गोष्टींत मी मुलांना बिघडवलं (असं बायकोचं ठाम मत आहे) त्यात प्रयोगशीलता हीही एक गोष्ट आहे. असो.

अंडे: 

गुणधर्म: अंडं हा एक अन्नपदार्थाला फुलवणारा, फुगवणारा, बांधणारा (अंड्यातील पांढर्‍या बलकाचा गुणधर्म), दाटपणा आणणारा आणि घट्टपणा आणणारा (पिवळ्या बलकाचा गुणधर्म) उत्कृष्ट पदार्थ आहे. केकसारखा पदार्थ अंड्याशिवाय तितका चांगला फुगूच शकत नाही.  

उष्णतेच्या संपर्कात त्यातील निरनिराळी प्रथिने निरनिराळ्या तापमानांना, निरनिराळ्या वेळात, निरनिराळ्या वेळी, निरनिराळ्या प्रकारे थिजतात. 

पांढरा बलक थिजून घट्ट व अपारदर्शक बनतो. जास्त तापमानाला जास्त वेळ ठेवल्यास तो जास्त जास्त घट्ट (आणि पचायला जड होत जातो. या त्याच्या गुणधर्मामुळे तो पदार्थाला घट्टपणा आणतो आणि बांधून ठेवतो. पिवळा बलक थिजताना उकडलेल्या बटाट्यासारखा पिठूळ होतो. त्यामुळे पातळ पदार्थांना तो दाटपणा आणतो. तो खरं तर कमी तापमानाला आणि लवकर थिजतो. पण संपूर्ण अंडं उकडत ठेवलं तर पांढरा बलक आधी आणि जास्त थिजताना दिसतो कारण तो बाहेर असतो आणि जास्त तापमानाच्या संपर्कात जास्त वेळ राहातो. 

अंडं हा उत्कृष्ट इमल्सिफाईंग (इमल्शन बनवणारा) पदार्थही आहे. त्याच्यामुळे पाणी आणि हवा यांचे उत्कृष्ट ’एकजीव मिश्रण - ’इमल्शन’ - बनते. त्यासाठी अंड्यातील पांढरा बलक वेगळा करून तो खूप फेटायला लागतो. फेटताना पातळ अंड्यात हळूहळू हवेचे बुडबुडे शिरून थोड्याच वेळात एक स्वच्छ पांढरा, फेसाळ, फुगीर आणि घट्ट (चमच्यातून सांडू न शकणारा लोण्यासारखा घट्ट पदार्थ - लोणी हेही एक पाणी व तेलाचे इमल्शनच आहे) पदार्थ बनतो. याचा उपयोग केक, त्याचे आईसिंग आणि इतर अनेक पदार्थांत करतात. 


या आणि इतर गुणधर्मांचा वापर करून आत्तापर्यत जगात अनेकांनी अनेक नवनवीन, वैशिष्ट्यपूर्ण आणि आश्चर्यकारक पदार्थ बनवले आहेत. (पारंपारिक आणि नवीन; तज्ज्ञ आणि नवशिक्यांनी केलेल्या; आंतरराष्ट्रीय प्रसिद्धी असलेल्या शेफ्‌नी आणि रस्त्यावरच्या गाड्यांवरील आचार्‍यांनी केलेल्या अंड्याच्या अनेक पदार्थांचे व्हीडिओज्‌ आता ’यू ट्यूब’वर उपलब्ध आहेत.). नवशिके चुकून आणि कुशल-अनुभवी कुक मुद्दाम, अजूनही नवीन पदार्थ शोधून काढतच आहेत.    

शिवाय अंडं पौष्टीकही आहे. मैदा हाही असाच पाककृती आणि पाककलेच्या दृष्टीनं अनेक वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म असलेला पदार्थ आहे. पण तो अन्न म्हणून पौष्टीकतेच्या दृष्टीनं अत्यंत निकृष्ट आहे. अंड्याचं तसं नाही.  

अन्न म्हणून गुणधर्म: अंडं म्हणजे उत्कृष्ट प्रतीच्या (सर्व अत्यावश्यक अमीनो आम्लांनी युक्त) अनेक प्रथिनांनी युक्त, जवळजवळ सर्व अन्नधटकांनी समृद्ध आणि संरक्षक आवरणात बांधलेलं असं पौष्टिक अन्नाचं पुडकंच आहे. सर्वसाधारण एका अंड्यातून 50 ग्रॅम अन्न मिळतं आणि अशी 2 अंडी (100 ग्रॅम) प्रथिनांच्या रोजच्या गरजेच्या 20% आणि सूक्ष्म अन्नधटकांच्या (मायक्रो-न्यूट्रियंट्स - व्हिटॅमिन्स आणि मिनरल्स) 10 ते 40% गरज भागवतात.  

शिवाय इतर अन्नपदार्थांपेक्षा ती तुलनेनं स्वस्त आहेत. मिळणारे पौष्टीक अन्नघटक (मूल्य) आणि किंमत असा तौलनिक अभ्यास केला तर ती फारच स्वस्तही आहेत. 
अन्नपदार्थ बनवताना वापरायला ती अतीशय सोपी आणि अनेक प्रकारे वापरता येण्यासारखी असतात. अशी ती अष्टपैलू आहेत.  

अंड्याचे अवगुणच काढायचे तर ते प्राणीज आहे (म्हणुन शाकाहारी लोकांना ते चालत नाही), काही जणांना त्याची अ‍ॅलर्जी असते आणि स्वच्छतेची किमान काळजी घेतली नाही तर जंतुजन्य (Salmonella infection) जुलाब होण्याची शक्यता असते. (1). 


अंड्यातील स्निग्ध पदार्थ आणि मुख्यतः कोलेस्टेरॉलबद्दलही नेहमी आक्षेप घेतला जातो (2). त्याबद्दल खाली वाचा.   
एकूणच कोणतीही गोष्ट (कितीही आवडत असली तरी) आचरटपणे खाऊ (आणि करू) नये. त्याचे दुष्परिणाम होणारच. 

(1) जंतुसंसर्ग: साल्मोनेला हे जंतू 71 ° सेल्सिअस तापमानाला मरतात. अंडं धुवून, लगेच कोरडं करून फ्रीझमधे अंड्याच्या कप्प्यात ठेवलं तर ते टिकतंही आणि जंतुसंसर्गाची शक्यताही कमी होते. पण अंडं धुवून तसंच ठेवलं तर सच्छिद्र कवचातून आत मुरणार्‍या पाण्याबरोबर जंतू आत शिरून वाढतात आणि असं अंडं कच्चं खाणं धोकादायक ठरतं. तसंच अंडं धुतल्यानं त्यावरील एक संरक्षक थर नष्ट होऊन ते खराब होण्याची शक्यता वाढते. (विक्रीपूर्वी ठेवण्या व टिकवण्यासंबंधी निरनिराळ्या देशांत निरनिराळे नियम आहेत. आपल्या इथं ती न धुता, सामान्य तापमानाला, निमुळतं टोक खाली करून, क्रेटमधे, हवेशीर ठिकाणी ठेवतात.) त्यापेक्षा अंडं वापरताना धुवून लगेच वापरावं. (रोज ताजी अंडी मिळत असताना ठेवायची कशाला?) किंवा अंडं न धुता फ्रीझमधे ठेवावं आणि वापराआधी धु्वावं. फ्रीझमधे ठेवलेलं अंडं (आणि इतरही अन्नपदार्थ) फ्रीझमधून काढून सामान्य तापमानाला आणल्यावर लगेच वापरावं. ते पुन्हा फ्रीझमधे ठेवू नये.  
(2) अंड्यातील कोलेस्टेरॉल: अंड्यातील स्निग्ध पदार्थ पिवळ्या बलकात असतो. 50 ग्रॅमच्या सर्वसधारण अंड्यात 5 ग्रॅम स्निग्ध पदार्थ (त्यातील 27% संपृक्त स्निग्ध पदार्थ - saturated fat) आणि 185 मिलीग्रॅम कोलेस्टेरॉल असतं. पण रक्तातील कोलेस्टेरॉल पातळी मुख्यतः यकृताच्या कार्यावर आणि स्निग्ध पदार्थाच्या चयापचयावर अवलंबून असून आहारातील कोलेस्टेरॉलवर अवलंबून नसते. त्यामुळं सर्वसाधारण व्यक्तीनं रोज 1 अंडं (संपूर्ण) खाणं अपायकारक नाही (वाढत्या वयाच्या मुलांना तर नाहीच नाही) असं सर्वसाधारणपणे समजलं जातं. शिवाय पिवळ्या बलकात इतर प्रोटीन्स आणि स्निग्ध पदार्थात विद्राव्य ’अ’ आणि ’ड’ जीवनसत्त्वेही भरपूर असतात.  

साधारणपणे वरील प्रमाणात अंडं खाल्ल्यानं हृदयरोग आणि मधुमेहाचा धोका वाढत नाही, उलट त्याचे फायदे अनेक आहेत. पण हृदयरोग आणि मधुमेह असलेल्यांनी मात्र यापेक्षा कमी (आठवड्याला 3-4) अंडीच खावीत (किंवा फक्त पांढरा बलकच खावा). 

तर आता आपण ऑम्लेटच्या प्रयोगांना सुरुवात करूया. त्यासाठी वाचा या लेखाचे पुढचे भाग.

Sunday, February 19, 2017

लाल मुळ्याचा हलवा

लाल मुळ्याचा हलवा (मराठी)


प्रकार:
गोड पदार्थ
गार, बर्फ-गार
2 व्यक्तींसाठी
प्रक्रिया: किसणे, परतणे, उकळणे, मिसळणे
आहारमूल्य:
 ’ब’, ’क’ जीवनसत्वे तंतुमय पदार्थ
प्रथिने, स्निग्ध पदार्थ,(दुधातील)
’अ’ आणि ’ड’ व्हिटॅमिन्स (दुधातील)  
कॅल्शिअम, लोह, मॅग्नेशिअम, मॅंगेनीज, झिंक, पोटॅशिअम, इ.
वेळ
तयारीचा
10 मिनिटे
वाढण्याचा
1 मिनिट – वाढण्याआधी प्रत्येक बाऊल सजवणे

पाककृतीचा
15 मिनिटे
खाण्याचा
5 मिनिटे – खाणे आणि अर्धा तास पाककृतीविषयी चर्चा









धक्का, झणझणीतपणा, थोडा झटका, मजा, आनंद, समाधान, गोडी, पौष्टिकता.

नाव:
लाल मुळ्याचा हलवा
प्रस्तावना:
हा गोड पदार्थ आपण आज प्रायोगिक म्हणून करणार आहोत. खरं तर फक्त आपल्या एकट्यासाठीच. आपल्या प्रयोगाचा त्रास इतरांना कशाला? पण आयुष्यभर माझा, माझ्या कामांचा आणि विशेषतः माझ्या प्रयोगांचा त्रास सोसत आलेल्या विशेष व्यक्तीला हा अजून थोडासा त्रास जास्त नाही (भरल्या गाड्याला सूप जड नाही किंवा मेलं कोंबडं आगीला भीत नाही या न्यायानं). आणि दुसर्‍या कुणाचंतरी मत घ्यायचं असेल तर कुणाला तरी हा त्रास द्यायलाच लागणार. म्हणून दोघांसाठी.
गाजर हलवा वर्षानुवर्षं अनेकांनी आवडून खाल्ल्यावर आणि विशेष पक्वान्न म्हणून तो सिद्ध आणि मान्यताप्राप्त झाल्यावर त्यासारखाच दुधी हलवाही आपल्याला आवडतो. लाल भोपळ्याच्या हलव्याचीही आपल्याला कल्पना करता येते आणि तो आपण खाऊ शकू असं वाटू शकतं. पण मुळ्याचा हलवा? लाल मुळा असला तरी काय झालं. मुळा तो मुळा! हे शक्यच नाही. त्याच्या त्या तिखटसर चवीबरोबर आणि झणझणीत वासाबरोबर मऊगोड-मलईदार चवीची आपल्याला कल्पनाच करता येत नाही. उद्या कुणी किसता येणार्‍या सगळ्याच गोष्टींचा हलवा करता येईल असं म्हणेल (मी म्हणतोच आहे). पण नवीन प्रयोगांनाही मर्यादा असते आणि असा मूर्खपणा कुणी करू नये असंच कुणीही म्हणेल.
पण तरीही हा मूर्खपणा आज मी करणारच आहे. कारण तो मूर्खपणा करायला भाग पाडणारे ताजे, किरकुरीत, सुंदर, स्वच्छ लाल मुळे आज मला मिळाले आहेत. आणि फसू शकणार्‍या प्रयोगासाठी घालवायला आज (रविवार असल्यानं)  माझ्याकडे भरपूर वेळ आहे. मोहात पडल्यावर नाहीतरी आपण केव्हाही मूर्खपणाच करत असतो.  
टीप: चावल्यावर मुळ्यातील ग्लुकोसिनोलेट्स (glucosinolates) आणि एन्झाईम मायरोसिनेज (myrosinase) एकत्र आल्यावर निर्माण होणार्‍या अलिल्‌ आयसोथिकोसायनेट्समुळे (allyl isothiocyanates) मुळ्याचा विशिष्ट झणझणीत, मिर्‍यासारखा तिखटसर स्वाद निर्माण होतो. हा नाकात झिणझिण्या आणतो. हीच द्रव्ये कमीअधिक प्रमाणात मोहरी, घोडमुळा (horseradish) वसाबी (Wasabi) यांमधेही असतात. मुळ्याचा मुळेपणा या वासातच असतो. नाहीतर गाजरात आणि मुळ्यात केशरी रंगाशिवाय काय फरक राहिला असता
इच्छा:
एकदा इच्छा झाल्यावर आता लाल मुळ्याचा हलवा बनवून त्याची चव घेतल्याशिवाय चैनच पडणार नाही. तेव्हा करूचया!!!
पूर्वतयारी:
मुळे आपल्याला मिळालेलेच आहेत. तेव्हा मानसिक धैर्य एकवटणे आणि इतर तयारीला लागणे हीच पूर्वतयारी.
तयारी:


आपल्याला 2-3 लाल मुळे, 6 चमचे साखर, 2 कप दूध, असल्यास 1-2 पेढे, 2 चमचे शुद्ध घरगुती तूप, 1 लवंग, 1 चिमूट दालचिनी पूड, वेलदोडा-जायफळाची पूड, 4 काजू आणि 4 बेदाणे लागतील.
पाककृती:
·        मुळे (अर्थातच) स्वच्छ धुवून जाड किसणीनं किसूया.

·        फ्राईंग पॅनमधे शुद्ध घरगुती तूप घेऊन पॅन गॅसवर ठेवूया. त्यात लवंग टाकून थोडं हलकं परतूया.
·        आता त्यात किसलेला मुळा आणि साखर टाकून मंद आंचेवर परतूया.

·        साखरेमुळे सुटलेलं पाणी आटेपर्यंत आणि तूप सुटायला लागेपर्यंत परतल्यावर त्यात हळूहळू हालवत दूध घालूया.


·        त्यात पेढे मिसळून चिमूटभर दालचिनी फूड, वेलदोडा-जायफळ पूड, बेदाणे आणि काजूचे तुकडे घालून हवा तो घट्टपणा येईपर्यंत परतूया.
     ·        लाल मुळ्याचा हलवा तयार.
·        त्याची चव घेऊन बघूया. (भीत भीत? ... का? आपला आपल्यावर विश्वास नाही?) वाऽऽऽ! सुंदर. चव पण आणि रंग पण!
·        थंड झाल्यावर फ्रीजमधे ठेवूया.
समृद्धीकरण:
   ?
कौशल्य:
·        मुळा-साखरेचं मिश्रण परतताना त्यातील पाणी आटणं दूध घालण्यापूर्वी आवश्यक आहे.
·        मिश्रण दूध घातल्यावर सतत ढवळणं महत्त्वाचं आहे - दूध फाटणं टाळण्यासाठी आणि हव्या त्या घट्ट पण मऊ-मलईदार स्पर्षासाठी.  
सजावट:
सजवणं इतरांना आकर्षित करण्यासाठी. स्वतःसाठी केलेल्या प्रयोगात निष्कर्ष महत्त्वाचा. तरीही इतक्या सुंदर गुलाबी रंगाच्या, मधेमधे गडद लाल, किरमिजी कण, अशा सुंदर दिसणार्‍या पदार्थला आणखी सजवायचं काय?
वाढणे:
·        जेवणानंतर दोन बाऊल्स आणि दोन चमचे घेऊन एक बाऊल विशेष व्यक्तीपुढे आणि एक स्वतःपुढे ठेवू. विशेष व्यक्तीला आत्तापर्यंत आपल्यापुढे काय वाढून ठेवलं आहे हे माहीत झालं आहेच.
·        आपण आत्ता तटस्थ परीक्षकाच्या भूमिकेत आहोत. पण लाल मुळ्याचा हलवा तयार झाल्यावर आपण एकदा चाखून बघितलाच आहे आणि तो आपल्याला(तरी) आवडला आहे. तेव्हा टेन्शनचं कारण नाही. पण तटस्थ विश्लेषण करायला हवं.   
आस्वाद:
·       हंऽऽऽ! हंऽऽऽऽऽ!!! ... छानच दिसतोय. पण लागतोय कसा हे महत्त्वाचं." विशेष व्यक्ती 
       तिनं पहिला चमचाभर हलवा चाखून बघितला आहे. चेहेर्‍यावर प्रश्नचिन्ह. विशिष्ट व्यक्तिमत्त्व निदर्शक सुक्ष्म आठ्या. अनिश्चितता. टांगलेल क्षण.
·        हंऽऽऽऽऽ!!! ... सगळ्यांना आवडेल का नाही माहीत नाही.” विशेष व्यक्ती
·   प्रत्येक गोष्ट सगळ्यांना आवडायलाच पाहिजे असं नाही. तुला आवडला का?” ·        मी
·        अंऽऽ? हं! हंऽऽऽ!
·        अगदीच वाईट नाही ना?
·        नाही. छान आहे. आवडला! ... मुलांना पण आवडेल. नेहमीप्रमाणं, बाबा तुझं काहीतरीच हं! असं म्हणतील पण नंतर आवडीनं खातील.
·        “त्याचीही त्यांना आता लहानपणापासून सवयच आहे.”    
·     आता चवीचं तटस्थ विश्लेषण: फक्त 1 चमचा सावकाश जिभेवर घोळवून डोळे मिटून आस्वाद.
·        जिभेवर किंचित तिखटपणा आणि नाकात थोड्या झिणझिण्या (हल्लीच्या मुळ्यांना तिखटपणा कमीच). थोडा रुसवा. मग मायेनं समजूत घातल्यासारखी पसरणारी खवा-साखरेची मुलायम चव. आपण कुणीतरी स्पेशल कौतुकाची व्यक्ती असल्याची सुखद जाणीव करून देणारा दाताखाली आलेला काजूचा तुकडा.
·        सुंदर चव आणि स्वाद! मुळ्याचा विशिष्ट झणझणीत स्वाद गोड चवीबरोबर आणि खव्याच्या स्वादाबरोबर छानच जुळवून घेतोय. रोज भांडणार्‍या पण वर्षानुवर्षं सटवाई-म्हसोबा न्यायानं छान संसार करणार्‍या जोडप्यासारखा.
·        “ठीक आहे. सर्वांबरोबर शेअर करायला हरकत नाही. जे आधीच बिचकणार नाहीत ते करून बघतील. आवडला तर इतरांना सांगतील.”
·        तुम्हीसुद्धा आधी थोडाच करून बघा. आवडला तर इतरांना खायला घाला.    
चिंतन आणि नंतर सुचलेले विचार:
·        वाऽऽऽ! प्रयोग यशस्वी. ज्यांना मुळातच मुळ्याचा स्वाद आणि झटका आवडत नाही असे काही कमनशिबी लोक सोडले तर इतरांना हा आवडायला हरकत नाही. माझ्या प्रयोगांचा त्रास सोसत आलेल्या विशेष व्यक्तीला हा अजून थोडासा त्रास नक्कीच आवडला आहे.
·        खरं तर मिळमिळीत निर्गुण दुधी हलव्यापेक्षा याला स्वतःचं झकास-झटकेदार व्यक्तिमत्त्व आहे.   
·        एक आहे की, याचं सुंदर, गोबर्‍या गालांच्या, लाजलेल्या छोट्या मुलीसारखं गोंडस, लाल-गुलाबी रूप बघून याच्या नाकात झिणझिण्या आणण्याच्या गुणांची कल्पना येत नाही.
·        ज्याना गोड आवडतं आणि ज्यांना नाविन्याची आवड असते त्यांना हा नक्कीच आवडेल. तर तुम्हालाही हा नक्कीच आवडेल.
·        निरोगी मुलं तो हवा तितका, भरपूर, खाऊ शकतात.  
·        नंतर मोठेपणीमात्र आपण काळजी घ्यायला हवी. असे सूक्ष्म स्वादाचे, नाकाभोवती रुंजी घालणार्‍या सौम्य वासाचे आणि रेंगाळणार्‍या चवींचे पदार्थ अगदी थोडे, अगदी सावकाश आणि पूर्ण आस्वाद घेत समाधानानं खायला हवेत. किती खाल्लं त्यापेक्षा खाण्यामुळं किती समाधान मिळालं हे महत्त्वाचं. जास्त खाल्ल्यामुळं जास्त समाधान मिळतं अस नव्हे.
(हे वाक्य महत्त्वाचं असल्यानं ते ’गाजर हलवा’ यातून जसंच्या तसं कॉपी केलं आहे.)  
·        मधुमेह, वाढलेला रक्तदाब, हृद्रोग यांनी ग्रस्त असलेल्यांनी असे पदार्थ खाणं अतीशय धोकादायक आहे.
·        याच पद्धतीनं पांढर्‍या मुळ्याचा हलवा करणंही शक्य आहे.
·  तोही आम्ही केला आहेच. लाल मुळ्याच्या हलव्यापेक्षा तो जास्त झणझणीत लागतो. पण मजा येते. 
·     पांढर्‍या व लाल मुळ्याचा हे दोन्ही हलवे दूध-खवा न घालताही (साखर घातल्यावर सुटलेलं पाणी आटल्यावर तिथेच थांबायचं) छान लागतात. हा त्याचा फोटो. त्यावर दिसणारे पिवळे कण आल्याच्या किसाचे आहेत. साखर कमी व चिमूटभर मीठ घालूनही करून बघा.
·        समाधानासाठी गोडच का खावंसं वाटतं? ... हा प्रश्न अजून आहेच.